भवन्तः अन्वेष्टुं शक्नुवन्ति
एल्युमिनियमपत्रश्रेणीनि सन्ति । अनेकस्थानेषु ११००, २०२४, ३००३, ५०५२, ६०६१, ६०६३, ७०७५ इत्यादीनि प्रत्येकं ग्रेड् विशेषविशेषताः सन्ति । एतानि विशेषतानि तान् भिन्न-भिन्न-कार्य-कृते उत्तमं कुर्वन्ति । यथा, ५०५२ इन्धनटङ्कानां कृते महान् अस्ति । ६०६१ फ्रेम्स निर्माणार्थं उत्तमम् अस्ति । समीचीनश्रेणीं चिन्वन् वस्तूनि उत्तमं कार्यं कुर्वन्ति, दीर्घकालं यावत् स्थातुं च साहाय्यं कुर्वन्ति । यदि भवान् ग्रेड्स् विषये जानाति तर्हि भवान् स्वस्य परियोजनायाः कृते बुद्धिपूर्वकं चयनं कर्तुं शक्नोति। यदि भवतः आवश्यकता अस्ति तर्हि एतत् सत्यम्
Aluminum Coil अथवा भवतः कम्पनीयाः कार्याय सामग्री।
एल्युमिनियम-श्रेणयः कथं भिन्नाः इति ज्ञात्वा भवतः आवश्यकतानुसारं उत्तमं चयनं कर्तुं साहाय्यं भवति ।
की टेकअवे
एल्युमिनियमपत्राणां श्रेणी भिन्ना भवति । प्रत्येकं ग्रेड् कतिपयानां उपयोगानां कृते विशेषविशेषताः सन्ति । समीचीनश्रेणीं चित्वा भवतः परियोजनां दीर्घकालं यावत् स्थातुं, उत्तमं कार्यं कर्तुं च सहायकं भवति। ११०० इत्यादीनि ग्रेड् खाद्यप्रसंस्करणाय उत्तमाः सन्ति । ते अतीव शुद्धाः, सुलभतया जङ्गमं न कुर्वन्ति । २०२४ एल्युमिनियमः दृढः लघुः च अस्ति । विमाननिर्माणार्थं महत् अस्ति । ३००३ एल्युमिनियमः सहजतया नमति । जनाः पाकसाधनानाम्, भण्डारपेटिकानां च कृते तस्य उपयोगं कुर्वन्ति । ५०५२ एल्युमिनियमं दृढं भवति, जङ्गमं न करोति । नौकानां, इन्धनटङ्कानां च कृते इदं सम्यक् कार्यं करोति । ६०६१ एल्युमिनियमः बहुधा उपयोगी अस्ति । निर्मातारः भवनेषु वाहनेषु च तस्य उपयोगं कुर्वन्ति यतः एतत् दृढं, वेल्डिंग् कर्तुं सुलभं च भवति । ब्लोग् मध्ये सारणीं पश्यन्तु। एतत् भवतः परियोजनायाः कृते उत्तमं एल्युमिनियमश्रेणीं अन्वेष्टुं साहाय्यं करोति।
एल्युमिनियम शीट ग्रेड्स अवलोकन
एल्युमिनियमस्य विभिन्नाः ग्रेडाः
एल्युमिनियमपत्राणि बहुविधाः सन्ति । एतादृशाः श्रेणीः इति उच्यन्ते । प्रत्येकं ग्रेड् धातुविशेषमिश्रणं भवति । प्रत्येकस्य स्वकीयाः विशेषताः सन्ति । प्रतिदिनं भवन्तः उपयुञ्जते तेषु 1100, 2024, 3003, 5052, 6061, 6063, 7075 इत्यादीनि ग्रेड्-आदीनि भवन्तः प्राप्नुवन्ति । एते ग्रेड्स् भवतः परियोजनायाः कृते उत्तमं पत्रं चिन्वितुं साहाय्यं कुर्वन्ति।
एल्युमिनियमपत्रस्य ग्रेड् मुख्यद्वयसमूहात् आगच्छति । एकः समूहः गढ़ितः एल्युमिनियमः अस्ति । अन्यः समूहः ढलितः एल्युमिनियमः अस्ति । कृतं एल्युमिनियमं रोलिंग् अथवा प्रेसिंग् इत्यनेन निर्मितं भवति । द्रवितधातुः साचे पातयित्वा ढाल-एल्युमिनियमः निर्मीयते । अधिकांशपत्रेषु गढ़े एल्युमिनियमस्य उपयोगः भवति । इदं दृढं सुलभं च आकारं ददाति ।
अत्र भवन्तः द्रक्ष्यन्ति एल्युमिनियममिश्रधातुनां मुख्यश्रृङ्खलाः सन्ति ।
श्रेणी |
प्रमुख मिश्र धातु तत्व (s) 1.1. |
१xx.x |
न्यूनतमं ९९% एल्युमिनियमम् |
२xx.x |
ताम्र |
३xx.x |
सिलिकॉन, ताम्रं तथा/वा मैग्नीशियमं योजितं |
४xx.x |
सिलिकॉन |
५xx.x |
मैग्नीशियमः |
६xx.x |
अप्रयुक्त श्रृङ्खला |
७xx.x |
जस्ता |
८xx.x |
तिन |
९xx.x |
अन्ये तत्त्वानि |
मुख्यधातुना सह श्रृङ्खलायाः मेलनं कर्तुं भवान् एतस्य सारणीयाः उपयोगं कर्तुं शक्नोति । यथा - १००० श्रृङ्खला एल्युमिनियमः प्रायः शुद्धः एल्युमिनियमः भवति । २००० श्रृङ्खला एल्युमिनियमं ताम्रस्य उपयोगेन तत् अधिकं दृढं भवति । ३००० श्रृङ्खला एल्युमिनियमः मङ्गनीजं योजयति । ५००० श्रृङ्खला एल्युमिनियमः जङ्गमं निवारयितुं मैग्नीशियमस्य उपयोगं करोति । ६००० श्रृङ्खला एल्युमिनियमः मैग्नीशियमं सिलिकॉन् च मिश्रयति यत् बलं सुलभं वेल्डिंग् च भवति । ७००० श्रृङ्खलायाम् एल्युमिनियमः उच्चबलस्य कृते जस्तायाः उपयोगं करोति । ८००० श्रृङ्खला एल्युमिनियमः विशेषकार्यस्य कृते टीनस्य उपयोगं करोति ।
वर्गीकरण
एल्युमिनियमश्रेणीषु चत्वारि सङ्ख्याः सन्ति, यथा ६०६१ अथवा ३००३ ।प्रथमसङ्ख्यायां एल्युमिनियमेन सह मिश्रितं मुख्यधातुः दृश्यते । एषा नामकरणव्यवस्था एल्युमिनियमसङ्घतः आगता । प्रत्येकं ग्रेड् कीदृशं इति ज्ञातुं भवन्तं साहाय्यं करोति।
अन्तर्राष्ट्रीयमानकेषु एल्युमिनियमपत्रश्रेणीक्रमणार्थं मिश्रधातुमिश्रणस्य, शक्तिस्य च उपयोगः भवति । एते मानकाः धातुः कियत् प्रबलः अस्ति, जङ्गमस्य विरुद्धं कियत् सम्यक् युद्धं करोति इति परीक्षन्ते । ते सुनिश्चितं कुर्वन्ति यत् भवन्तः स्वकार्यस्य कृते योग्यं पत्रं प्राप्नुवन्ति। भवन्तः यत् ग्रेड् चिनोति तत् भवतः उत्पादः कियत्कालं यावत् स्थास्यति, कियत् उत्तमं कार्यं करोति इति प्रभावितं करोति ।
एल्युमिनियम-श्रेणयः नियमैः निर्धारिताः भवन्ति ये ते कथं कार्यं कुर्वन्ति इति परीक्षन्ते ।
ग्रेडनाम्नि प्रथमा संख्या मुख्यधातुः योजितं दर्शयति ।
मानकानि भवतः आवश्यकतानां कृते उत्तमं ग्रेडं चिन्वितुं साहाय्यं कुर्वन्ति।
भवन्तः बहुषु विषयेषु एल्युमिनियमस्य भिन्नाः ग्रेडाः द्रक्ष्यन्ति। यथा ११०० रासायनिकसाधनानाम् कृते उत्तमम् । २०२४ तमस्य वर्षस्य उपयोगः विमानेषु भवति । ३००३ पाकसाधनेषु दृश्यते । ५०५२ नौकाभागानाम् कृते महान् अस्ति । ६०६१, ६०६३ च भवनचतुष्कोणेषु सम्यक् कार्यं कुर्वन्ति । ७०७५ विमानस्य रॉकेटस्य च कृते पर्याप्तं बलवत् अस्ति । विद्युत्तारस्य कृते ८००० श्रृङ्खलायाः एल्युमिनियमस्य उपयोगः भवति ।
यदा भवन्तः एल्युमिनियमस्य प्रकारान् जानन्ति तथा च तेषां क्रमणं कथं भवति तदा भवन्तः स्वस्य परियोजनायाः कृते उत्तमं एल्युमिनियमपत्रं चिन्वितुं शक्नुवन्ति ।
1100 एल्युमिनियम शीट
गुणाः
११०० एल्युमिनियमः अतीव शुद्धः इति प्रसिद्धः अस्ति । अस्मिन् न्यूनातिन्यूनं ९९% एल्युमिनियमः अस्ति । एतेन भवद्भिः उपयोक्तुं शक्यमाणेषु शुद्धतमेषु प्रकारेषु अन्यतमः भवति । एतावता शुद्धत्वात् सुलभतया जङ्गमं न करोति । जलं लवणं वा स्पृशन् अपि दृढं तिष्ठति । भवन्तः एतत् पत्रं बहु कष्टं विना मोचयित्वा वेल्ड् कर्तुं शक्नुवन्ति। अत एव बहवः जनाः परियोजनासु अस्य उपयोगं कर्तुं रोचन्ते । यदि भवन्तः एकं पत्रं आवश्यकं यत् अभङ्गं न मोचयति तर्हि 1100 एल्युमिनियमः उत्तमः पिकः अस्ति।
1100 एल्युमिनियमः 3003 एल्युमिनियमात् कथं भिन्नः इति पश्यामः:
सम्पत्तिः |
११०० एल्युमिनियम |
३००३ एल्युमिनियम |
एल्युमिनियम सामग्री (%) . |
९९.० न्यूनतमम् |
~९८.८ |
तन्यता बल (MPa) 1 . |
९०–१३० इति |
१३०–२०० इति |
उपजबल (MPa) ९. |
३०–९५ इति |
११५–१४५ इति |
विस्तारः (%) २. |
३५% पर्यन्तम् २. |
३०% पर्यन्तम् २. |
रूपक्षमता |
सर्वोत्कृष्ट |
सर्वोत्कृष्ट |
जंग प्रतिरोध |
सर्वोत्कृष्ट |
अति उत्तम |
यन्त्रक्षमता |
समुद्री, संरचनात्मक, टङ्क |
उचितः |
वेल्डेबिलिटी |
सर्वोत्कृष्ट |
सर्वोत्कृष्ट |
मूल्यम् |
किञ्चित् अधः |
किञ्चित् उच्चतरम् |
११०० एल्युमिनियमः ३००३ इव प्रबलः नास्ति परन्तु भङ्गात् पूर्वं भवन्तः अधिकं तानयितुं वा मोचयितुं वा शक्नुवन्ति। एतेन कार्येषु महत् भवति यत्र भवतः आवश्यकता भवति यत् न तु जङ्गमः। यदा भवतः किमपि अत्यन्तं बलवत् आवश्यकं भवति तदा भवतः तस्य उपयोगः न भवति।
११०० एल्युमिनियमं रोलिंग् अथवा प्रेसिंग् इत्यनेन निर्मितं भवति । न तु साचे पात्यते। एवं भवन्तः एकं पत्रं प्राप्नुवन्ति यस्य आकारः सुलभः भवति ।
युक्तिः - रासायनिकसाधनानाम् अथवा खाद्ययन्त्राणां कृते ११०० एल्युमिनियमं चिनुत। अस्य शुद्धता, जङ्गमप्रतिरोधः च अस्य स्मार्टविकल्पं करोति ।
प्रयोगः
अनेके उद्योगाः ११०० एल्युमिनियमस्य उपयोगं कुर्वन्ति यतोहि अस्य विशेषविशेषताः सन्ति । अत्र जनाः तस्य उपयोगं कुर्वन्ति केचन उपायाः सन्ति ।
कारभागेषु, निर्माणसामग्रीषु, दृढसाधनेषु च ११०० एल्युमिनियमं द्रष्टुं शक्नुवन्ति । न जङ्गमः भवति तथा च भवन्तः बहुधा आकारं दातुं शक्नुवन्ति। अत एव एतेषां कार्याणां कृते चिनोति।
यदि भवान् ११०० एल्युमिनियमं चिनोति तर्हि भवान् एकं पत्रं प्राप्नोति यत् शुद्धं, सुलभं मोचनं, जङ्गमं न करोति च । सामान्य-विशेष-उपयोगयोः कृते भवन्तः तस्मिन् विश्वासं कर्तुं शक्नुवन्ति ।
२०२४ एल्युमिनियम शीट
गुणाः
२०२४ एल्युमिनियमपत्रम् अतीव प्रबलत्वेन प्रसिद्धम् अस्ति । एषः एकः प्रकारः गढ़ितः एल्युमिनियममिश्रधातुः अस्ति । लुठितं वा निपीडितं वा, न तु साचे पातितम् इत्यर्थः । ताम्रं, मैग्नीशियमं, मङ्गनीजं च मुख्यधातुः मिश्रितम् अस्ति । ताम्रेण पत्रं कठिनतरं दृढतरं च भवति । विशेषतः तापनस्य अनन्तरं मैग्नीशियमः अपि तस्य दृढतां प्राप्तुं साहाय्यं करोति । मङ्गनीजः जंगं निवारयितुं साहाय्यं करोति, अधिकं बलं च योजयति ।
अत्र एकं सारणी अस्ति यत् 2024 एल्युमिनियमपत्रे किं अस्ति इति दर्शयति:
तत्व |
प्रतिशत रचना (%) ९. |
एल्युमिनियम (अल्) ९. |
संतुलन (लगभग ९०.७–९४.७) २. |
ताम्र (Cu) ९. |
३.८–४.९ इति |
मैग्नीशियम (Mg) ९. |
१.२–१.८ इति |
मङ्गनीज (Mn) ९. |
०.३–०.९ इति |
लोह (फे) ९. |
अधिकतमं 0.5 |
सिलिकॉन (Si) ९. |
अधिकतमं 0.5 |
जस्ता (Zn) ९. |
अधिकतमं 0.25 |
क्रोमियम (Cr) ९. |
अधिकतमं 0.1 |
टाइटेनियम (ति) ९. |
अधिकतमं 0.15 |
अन्ये तत्त्वानि (प्रत्येकम्) २. |
अधिकतमं 0.05 |
अन्ये तत्त्वानि (कुलम्) २. |
अधिकतमं 0.15 |
एतेन मिश्रणेन पत्रं दृढं, लघु, कठिनं च भवति । अस्य बल-भार-अनुपातः उच्चः भवति । बलवान् किन्तु बहु भारं न करोति इत्यर्थः । यदा भवन्तः बलस्य न्यूनभारस्य च आवश्यकतां अनुभवन्ति तदा तस्य उपयोगं कर्तुं शक्नुवन्ति । बहु नतम् अथवा बहु चालितं चेत् पत्रं सुलभतया न भग्नं भवति।
युक्तिः : यदि भवन्तः किमपि दृढं आवश्यकं यत् दीर्घकालं यावत् स्थास्यन्ति तर्हि 2024 एल्युमिनियमपत्रं चिनुत।
प्रयोगः
२०२४ एल्युमिनियमपत्रस्य उपयोगः महत्त्वपूर्णकार्यस्य कृते भवति । एरोस्पेस् उद्योगः तस्य उपयोगं करोति यतः एतत् दृढं लघु च अस्ति । शरीरपक्षादिषु विमानाङ्गेषु पश्यसि । विमानस्य फिटिंग्, जलीय-मणिफोल्ड् इत्येतयोः कृते अपि अस्य उपयोगः भवति । अन्ये वाहनानि अपि तस्य उपयोगं कुर्वन्ति ।
अत्र केचन उपायाः सन्ति येन जनाः २०२४ एल्युमिनियमपत्रस्य उपयोगं कुर्वन्ति:
भवन्तः २०२४ एल्युमिनियमपत्रे विश्वासं कर्तुं शक्नुवन्ति येषां कार्याणां कृते दृढं भवितुम् आवश्यकं दीर्घकालं यावत् स्थातुं च आवश्यकम्। अस्य विशेषताः विमानेषु, वाहनेषु च महत्त्वपूर्णभागानाम् कृते महत् करोति । लघु, बलवान्, सुष्ठु कार्यं च करोति । यदि भवान् विमानैः वाहनैः वा कार्यं करोति तर्हि एतत् ग्रेडं बहु पश्यति ।
नोटः- २०२४ एल्युमिनियमपत्रं सर्वोत्तमम् नास्ति यदि भवतः किमपि आवश्यकं यत् जंगं न भवति। यदा भवतः बलस्य अधिका आवश्यकता भवति तदा तस्य उपयोगं कुर्वन्तु।
३००३ एल्युमिनियम शीट
गुणाः
३००३ एल्युमिनियमः दृढः अस्ति, सह कार्यं कर्तुं सुलभः च अस्ति । अयं गढ़े एल्युमिनियमसमूहस्य भागः अस्ति । लुलितं वा निपीडितं वा, न पातितम् इत्यर्थः । मङ्गनीजः मुख्यः योजितः धातुः अस्ति । मङ्गनीजः इदं बलवत्तरं करोति परन्तु तदपि मोचनं सुलभं करोति ।
भवन्तः ३००३ एल्युमिनियमस्य आकारं कृत्वा वेल्ड् कर्तुं शक्नुवन्ति विना कष्टेन। न दारयति यदा त्वं तत् वक्रं करोषि। तेन अनेकानि आकाराणि निर्मातुं शक्नुथ । आर्द्रतां प्राप्य रसायनान् स्पृशन् वा शीघ्रं जङ्गमं न करोति । परन्तु ५०५२ एल्युमिनियमः अपि अधिकं बलिष्ठः अस्ति, जङ्गमस्य प्रतिरोधं च अधिकं करोति ।
अत्र एकं सारणी अस्ति यत् ३००३ तथा ५०५२ एल्युमिनियमस्य तुलनां करोति ।
एल्युमिनियम ग्रेड |
जंग प्रतिरोध |
बलः |
कार्यक्षमता |
3003 |
शोभन |
सन्तुलित |
सर्वोत्कृष्ट |
5052 |
श्रेष्ठतर |
बलवत्तरम् |
शोभन |
युक्तिः - यदि भवतः कृते एतादृशं पत्रं आवश्यकं भवति यत् अधिकांशस्थानेषु सम्यक् नमति, जङ्गमं न करोति च तर्हि ३००३ एल्युमिनियमं चिनुत।
येषु कार्येषु नमनं, स्थातुं च आवश्यकं भवति, तेषां कृते एषः ग्रेडः उत्तमः अस्ति । अन्येषां केषाञ्चन ग्रेडानां इव प्रबलं नास्ति । परन्तु अस्य उपयोगः सुलभः अस्ति, बहुषु विषयेषु कार्यं करोति च ।
प्रयोगः
अनेके उद्योगाः ३००३ एल्युमिनियमस्य उपयोगं कुर्वन्ति यतः अस्य विशेषविशेषताः सन्ति । अन्न-रसायन-कम्पनीभ्यः इदं रोचते यतोहि एतत् जङ्गमं न करोति, तापं च ग्रहीतुं शक्नोति । भण्डारणपेटिकासु, पाइपेषु, धातुभागेषु च उपयोक्तुं शक्नुवन्ति । एतानि वस्तूनि दृढानि स्वच्छानि च अवश्यं तिष्ठन्तु, विशेषतः भोजनेन वा रसायनैः वा सह ।
अत्र जनाः ३००३ एल्युमिनियमस्य उपयोगं कुर्वन्ति केचन उपायाः सन्ति ।
भण्डारणपेटिकाः
धातुभागाः
पाइपाः
पाकसाधनम्
रेफ्रिजरेटर पटल
हिमघनस्य ट्रे
उपकरण भागों
अन्नपेटिकासु पाकसाधनयोः च एतत् ग्रेडं भवन्तः पश्यन्ति । द्रवणं विना आकारं परिवर्तनं वा विना उच्चतापं ग्रहीतुं शक्नोति । रासायनिकसाधनेषु ३००३ एल्युमिनियमस्य उपयोगः भवति यतः एतत् बहुभिः रसायनैः सह जङ्गमं न करोति ।
अत्र सामान्यप्रयोगान् दर्शयति सारणी अस्ति ।
अनुप्रयोगप्रकारः |
वर्णनम् |
अन्नपात्रम् |
३००३ एल्युमिनियमेन निर्मितं यतः एतत् तापं जङ्गमं च प्रतिरोधयति । |
पाकपात्रम् |
प्रयुक्तं यतः ते अगलनं उच्चतापं ग्रहीतुं शक्नुवन्ति। |
रासायनिक संचालन उपकरण |
बहुभिः रसायनैः सह जङ्गमं न करोति इति कारणतः प्रयुक्तः । |
नोटः- यदि भवन्तः भोजनस्य वा रसायनस्य वा भण्डारणार्थं पत्रस्य आवश्यकतां अनुभवन्ति तर्हि 3003 एल्युमिनियमः सुरक्षितः अस्ति, दीर्घकालं यावत् स्थास्यति च।
भवन्तः 3003 एल्युमिनियमस्य विश्वासं कर्तुं शक्नुवन्ति येषां कार्याणां कृते मोचनस्य आवश्यकता भवति, न तु जङ्गमस्य आवश्यकता भवति, तथा च सम्यक् कार्यं कुर्वन्ति। गृहे, कारखाने च उपयोगाय उत्तमम् अस्ति ।
५०५२ एल्युमिनियम शीट
गुणाः
५०५२ एल्युमिनियमपत्रं दृढं भवति, सहजतया नमति च । लुलनेन वा निपीडनेन वा भवति, न तु पातयित्वा। मैग्नीशियमः मुख्यः धातुः योजितः अस्ति । एतेन आर्द्रेषु लवणयुक्तेषु वा स्थानेषु अपि पत्रस्य जङ्गमस्य विरुद्धं युद्धं भवति ।
भवन्तः ५०५२ एल्युमिनियमपत्रं विना दरारं मोचयित्वा आकारं दातुं शक्नुवन्ति । सुप्रसन्नता शीघ्रं न भग्नत्वात् कार्यं कर्तुं सुलभम् । पत्रस्य लुठनस्य प्रकारेण भवन्तः तस्य आकारं दत्त्वा कथं कार्यं करोति इति परिवर्तनं कर्तुं शक्नोति ।
अत्र एकं सारणी अस्ति यत् ५०५२ एल्युमिनियमपत्रस्य विषये महत्त्वपूर्णतथ्यानि दर्शयति:
सम्पत्तिः |
मूल्यम् |
तन्यता बल |
३१,००० तः ३८,००० पीएसआई यावत् |
उपजबलम् |
२८,००० तः ३३,००० पीएसआई यावत् |
विस्तारः |
१२% तः २०% पर्यन्तम् २. |
५०५२ एल्युमिनियमपत्रं तादृशेषु कार्येषु उत्तमम् अस्ति येषु बलस्य, मोचनस्य च आवश्यकता भवति । न जङ्गमं करोति, रसायनैः न क्षतिं प्राप्नोति । भवन्तः तत् वेल्ड् कृत्वा सुलभतया समाप्तुं शक्नुवन्ति। अनेके जनाः भिन्न-भिन्न-प्रकल्पानां कृते तस्य उपयोगं कुर्वन्ति ।
युक्तिः : यदि भवन्तः किमपि दृढं लचीलं च आवश्यकं यत् जलस्य बहिः वा समीपे वा जंगं न लभते तर्हि 5052 एल्युमिनियमपत्रं चिनुत।
प्रयोगः
५०५२ एल्युमिनियमपत्रस्य उपयोगः बहुषु स्थानेषु भवति यतः तत् दृढं भवति, जङ्गमं न करोति च । नौका-कार-कम्पनयः महत्त्वपूर्ण-भागेषु तस्य उपयोगं कुर्वन्ति । कठिनस्थानेषु सम्यक् कार्यं करोति ।
अत्र केचन उपायाः सन्ति येन जनाः ५०५२ एल्युमिनियमपत्रस्य उपयोगं कुर्वन्ति ।
नौकानां कृते इन्धनस्य टङ्कयः
नौकाशरीराणां मुख्याङ्गाः
मार्गस्य राजमार्गस्य च चिह्नानि
केबिनेषु भित्तिः, बुलकेड् च
पोतेषु सीढयः, हस्तरेखाः च
कारानाम् अन्तः बहिश्च कोष्ठकाः
अन्येषु कार्येषु अपि भवन्तः ५०५२ एल्युमिनियमपत्रं पश्यन्ति । बहिः स्थास्यति इति कारणेन मार्गचिह्नानां कृते अस्य उपयोगः भवति । नौकानिर्मातारः भित्तिषु, खण्डेषु च तस्य उपयोगं कुर्वन्ति । जहाजनिर्मातारः जनान् सुरक्षितान् स्थापयितुं सीढ्याः, हस्तरेलस्य च कृते तस्य उपयोगं कुर्वन्ति । कारनिर्मातारः कारमध्ये कोष्ठकानां कृते तस्य उपयोगं कुर्वन्ति ।
अत्र सामान्यप्रयोगान् दर्शयति सारणी अस्ति ।
अनुप्रयोगप्रकारः |
वर्णनम् |
ईंधन टङ्की |
नौका-इन्धनं, तैलं, अन्यं द्रवं च धारयति । |
समुद्री नौकाः |
नौकाभागनिर्माणार्थं प्रयुक्तः । |
राजमार्ग एवं मार्गचिह्न |
मार्गाणां कृते दृढचिह्नानि करोति। |
पतवार संरचनाएँ |
नौकाशरीराणां मुख्याः भागाः, यथा भित्तिः, खण्डाः च । |
सीढयः हस्तरेलः च |
जहाजेषु जनान् सुरक्षितं करोति। |
मोटर वाहन कोष्ठक |
कारमध्ये, अन्तः बहिश्च कोष्ठकानां कृते उपयुज्यते । |
५०५२ एल्युमिनियमपत्रं तेषु स्थानेषु महान् अस्ति येषु बलस्य आवश्यकता भवति तथा च जङ्गमस्य आवश्यकता नास्ति। सहजतया नमति, दीर्घकालं यावत् स्थास्यति च । बहवः जनाः बहिः नौकाप्रकल्पानां कृते च तत् चिन्वन्ति ।
नोटः- यदि भवान् एतादृशं सामग्रीं इच्छति यस्य आकारः सुलभः भवति तथा च कठिनस्थानेषु स्थास्यति तर्हि ५०५२ एल्युमिनियमपत्रं उत्तमः विकल्पः अस्ति ।
६०६१ एल्युमिनियम शीट
गुणाः
६०६१ एल्युमिनियमः दृढः, बहुषु विषयेषु उपयोगी च अस्ति । इदं कृतं एल्युमिनियमं भवति अतः इदं लुठ्यते वा पत्रेषु निपीड्यते वा । न तु ढाल-एल्युमिनियम-वत् ढालेषु पात्यते । अनेन तस्य आकारः सुलभः भवति, तस्य उत्तमं बलं च प्राप्यते ।
६०६१ एल्युमिनियमस्य अन्तः मैग्नीशियमः, सिलिकॉन् च भवति । एते धातुः तस्य जङ्गमस्य विरुद्धं युद्धं कृत्वा कठिनं कर्तुं साहाय्यं कुर्वन्ति । यदा भवन्तः एतस्य पत्रस्य उपयोगं कर्तुं शक्नुवन्ति यदा भवन्तः तस्य स्थातुं शक्नुवन्ति, अभङ्गं च नतुं शक्नुवन्ति। आकारं धारयति, नतसमये न स्फुटति ।
६०६१ एल्युमिनियमं कटयितुं वेल्ड् कर्तुं च सुलभम् अस्ति । अत्र कथं कार्यं करोति इति विषये कानिचन तथ्यानि सन्ति ।
भवन्तः ६०६१ टी६, ६०६१ टी६५१ च सहजतया कटयितुं शक्नुवन्ति । एते प्रकाराः स्वस्य आकारं सम्यक् धारयन्ति ।
वेल्डिंगं सुलभं भवति, परन्तु भवन्तः सम्यक् मार्गं पूरकं च अवश्यं चिन्वन्तु। ४०४३ अथवा ५३५६ एल्युमिनियम मिश्रधातुः इव फिलरः दरारं रोधयितुं साहाय्यं करोति ।
वेल्डिंग् इत्यनेन वेल्ड् इत्यस्य समीपस्थं क्षेत्रं मृदुतरं कर्तुं शक्यते । पुनः दृढं कर्तुं वेल्डिंग्-करणानन्तरं तापयितुं आवश्यकता भवेत् ।
६०६१ एल्युमिनियमः ३००३ इत्यस्मात् अधिकं बलिष्ठः अस्ति ।अन्येभ्यः अनेकेभ्यः ग्रेडेभ्यः अपेक्षया जङ्गमस्य विरुद्धं युद्धं अपि उत्तमरीत्या करोति ।
2xxx अथवा 7xxx श्रृङ्खला एल्युमिनियमस्य अपेक्षया वेल्डिंग् कर्तुं सुकरम् अस्ति । यदि भवान् तया सह सम्यक् कार्यं करोति तर्हि तस्य आकारं रक्षति।
युक्तिः : 6061 एल्युमिनियमं चिनुत यदि भवान् एकं पत्रं इच्छति यत् भवान् अनेककार्यस्य कृते कटयितुं, वेल्ड् कर्तुं, आकारं च दातुं शक्नोति।
प्रयोगः
६०६१ एल्युमिनियमपत्रस्य उपयोगः अनेकेषु कार्येषु भवति । परिवहने भवने च अयं लोकप्रियः अस्ति । रेलयानेषु, ट्रकेषु, ट्रेलरेषु च भवन्तः तत् पश्यन्ति। ट्रकचतुष्कोणाः, रेलकोचाः च अस्य उपयोगं कुर्वन्ति यतोहि एतत् दृढं लघु च भवति ।
सैन्यक्षेत्रे सेतुनिर्माणार्थं व्यापारार्थं च जनाः ६०६१ एल्युमिनियमस्य उपयोगं कुर्वन्ति । जहाजनिर्मातारः जहाजस्य भागानां कृते तस्य उपयोगं कुर्वन्ति । गोपुराणि, स्तम्भाः च तस्य उपयोगं कुर्वन्ति यतः एतत् मौसमस्य तनावस्य च सामना करोति ।
अत्र केचन उपायाः सन्ति येन जनाः ६०६१ एल्युमिनियमपत्रस्य उपयोगं कुर्वन्ति ।
रेलमार्गस्य वाहनानि ट्रकचतुष्कोणानि च
ट्रेलर् तथा रेलकोच
सैन्यं व्यापारिकं च सेतुः
जहाजनिर्माणम्
गोपुराणि स्तम्भाः च
खाद्यप्रसंस्करणयन्त्राणि
क्रीडासामग्रीः सौरपटलचतुष्कोणानि च
विमानस्य भवनस्य च भागाः
तन्तुकाचयुक्तानि प्लास्टिकसंरचनानि
भवन्तः एतत् पत्रं जहाजेषु, खाद्ययन्त्रेषु च अपि पश्यन्ति । क्रीडासामग्रीनिर्मातारः तस्य उपयोगं दृढस्य, लघुवस्तूनाम् कृते कुर्वन्ति । सौरपटलचतुष्कोणाः विमानस्य भागाः च अस्य उपयोगं कुर्वन्ति यतोहि एतत् दीर्घकालं यावत् स्थास्यति ।
नोटः- भवन्तः 6061 एल्युमिनियम-पत्रे विश्वासं कर्तुं शक्नुवन्ति येषां कार्याणां कृते बलस्य, जंग-प्रतिरोधस्य, सुलभ-आकारस्य च आवश्यकता भवति । निर्मातारः निर्मातारः च इदं रोचन्ते यतः एतत् बहुषु विषयेषु कार्यं करोति।
६०६३ एल्युमिनियम शीट
गुणाः
६०६३ एल्युमिनियमपत्रस्य पृष्ठभागः स्निग्धः, लसत् च भवति । जनाः तत् 'वास्तुमिश्रधातुः' इति वदन्ति यतः एतत् सुन्दरं दृश्यते । अलङ्कारस्य, डिजाइनस्य च परियोजनायाः कृते उत्तमम् अस्ति । इदं पत्रं गढ़े एल्युमिनियमसमूहात् आगच्छति । निर्मातारः तत् लुठन्ति वा निपीडयन्ति, न तु पातयन्ति। तत् नमनं आकारं च सुलभं करोति ।
६०६३ एल्युमिनियमपत्रे मैग्नीशियमं सिलिकॉन् च भवति । एते धातुः जङ्गमस्य निवारणे, तस्य चञ्चलतां च स्थापयितुं साहाय्यं कुर्वन्ति । भवन्तः तस्य पालिशं वा एनोडाइज् वा कर्तुं शक्नुवन्ति यत् इदं अधिकं सुन्दरं दृश्यते। यदा भवन्तः फ्रेम्स वा ट्रिम वा कृते मोचयन्ति तदा पत्रं न स्फुटति। अन्येभ्यः केभ्यः एल्युमिनियममिश्रधातुभ्यः अपेक्षया अस्य आकारः सुकरः भवति ।
अत्र एकं सारणी अस्ति यत् ६०६३ तथा ६०६१ एल्युमिनियमपत्राणां तुलनां करोति ।
गुणः |
6061 |
6063 |
बलः |
अधिकं उपजबलम् |
उपजबलं न्यूनीकरोति |
जंग प्रतिरोध |
शोभन |
किञ्चित् श्रेष्ठम् |
पृष्ठीय समाप्ति |
शृङ्गारः न्यूनः |
उत्तमाः सौन्दर्यगुणाः |
प्राथमिक प्रयोगः |
औद्योगिक अनुप्रयोग |
वास्तुशिल्प-सज्जा-प्रयोगाः |
६०६३ एल्युमिनियमपत्रं अधिकं दृश्यते, जङ्गमस्य किञ्चित् अधिकं प्रतिरोधं च करोति । ६०६१ इव प्रबलं नास्ति, परन्तु भवद्भिः द्रष्टुं शक्यमाणानां भागानां कृते इदं सुन्दरतरम् अस्ति ।
युक्तिः : यदि भवान् एकं सुन्दरं परिष्करणं इच्छति तथा च डिजाइनकार्यस्य कृते धातुस्य आकारं दातुं आवश्यकता अस्ति तर्हि 6063 एल्युमिनियमपत्रं चिनुत।
प्रयोगः
६०६३ एल्युमिनियमपत्रस्य उपयोगः अनेकेषु भवनोत्पादनेषु भवति । निर्मातारः डिजाइनरः च प्रतिदिनं जनाः दृष्टानां भागानां कृते तस्य उपयोगं कुर्वन्ति । तेन भवन्तः खिडकीचतुष्कोणानि, द्वारचतुष्कोणानि, पर्दाभित्तिं च कर्तुं शक्नुवन्ति । ट्रिम-छत-प्रणाल्याः कृते इदं सम्यक् कार्यं करोति । भवन्तः फ्रेमिंग्, दृढसमर्थनार्थं च तस्य उपयोगं कुर्वन्ति ।
अत्र ६०६३ एल्युमिनियमपत्रस्य उपयोगस्य सामान्यमार्गाः सन्ति ।
खिडकीचतुष्कोणाः
द्वारचतुष्कोणाः
पर्दाभित्तिः
सजावटी ट्रिम
छत प्रणाली
फ्रेमिंग
संरचनात्मक सुदृढीकरणम्
रेलिंग
Balustrading इति
चिह्न फ्रेम्स
दुकान फिटिंग
६०६३ एल्युमिनियमपत्रं तादृशानां कार्याणां कृते उत्तमम् अस्ति येषु सुन्दरं दृश्यते, सम्यक् कार्यं च आवश्यकम् अस्ति । बहिः लसत् तिष्ठति, दीर्घकालं यावत् तिष्ठति च । भवन्तः तत् रेलिंग्-बालस्ट्रेड्-मध्ये पश्यन्ति यत् अवश्यमेव सुन्दरं दृश्यते, दृढं च भवितुमर्हति। चिह्नचतुष्कोणाः, दुकानस्य फिटिङ्ग्स् च एतस्य पत्रस्य उपयोगं कुर्वन्ति यतः एतस्य आकारः, परिष्करणं च सुलभम् अस्ति ।
यदि भवान् निर्माणार्थं वा अलङ्कारार्थं वा एल्युमिनियममिश्रधातुनां उपयोगं करोति तर्हि प्रायः ६०६३ इति चिनोति ।अस्य रूपं स्निग्धं भवति, आकारं च सुलभं भवति । न जङ्गमं करोति स्ववर्णं च धारयति। यत्र रूपं महत्त्वपूर्णं भवति तत्र भवन्तः अनेकेषु डिजाइनकार्येषु तस्य उपयोगं कर्तुं शक्नुवन्ति।
नोटः- 6063 एल्युमिनियमपत्रं भवन्तं सौन्दर्यं, जंगप्रतिरोधं, सुलभं आकारं च ददाति। भवनस्य, अलङ्कारस्य च परियोजनानां कृते भवान् तस्मिन् विश्वसितुम् अर्हति ।
७०७५ एल्युमिनियम शीट
गुणाः
७०७५ एल्युमिनियमपत्रम् अतीव प्रबलत्वेन प्रसिद्धम् अस्ति । अयं गढ़े एल्युमिनियमसमूहस्य भागः अस्ति । लुठितं वा पत्रेषु निपीड्यते वा इत्यर्थः । तस्मिन् मुख्यधातुः जस्ता, मैग्नीशियमः, ताम्रः च सन्ति । एते धातुः पत्रं कठिनं दृढं च कुर्वन्ति ।
७०७५ एल्युमिनियमः कठिनप्रहारं बहु दबावं च ग्रहीतुं शक्नोति । सुलभतया न नमति। अन्येभ्यः अधिकांशश्रेणीभ्यः अस्य उपजबलं अधिकं भवति । यथा ७०७५-टी६ इत्यस्य उपजबलं ५०३ एमपीए भवति । एतत् २०२४ एल्युमिनियमात् अधिकम् अस्ति, यत् ४८३ एमपीए अस्ति । ७०७५ कियत् प्रबलं इति अधोलिखिते सारणीयां द्रष्टुं शक्नुवन्ति ।
एल्युमिनियम ग्रेड |
उपजबल (MPa) ९. |
७०७५-ओ |
103 |
७०७५-टी६-टी६२ |
503 |
७०७५-टी७३ इति |
435 |
2024 |
483 |
5052 |
< ४८३ |
७०७५ एल्युमिनियमपत्रं न श्रान्तं भवति, तनावात् न भग्नं भवति। इदं लघु अस्ति, अतः यत्र भारः महत्त्वपूर्णः भवति तत्र कार्येषु इदं हितकरम् अस्ति। धातुः ढालेषु पातयित्वा ढाल-एल्युमिनियमः निर्मीयते । ७०७५ एल्युमिनियमस्य बलं रोलिंग्, प्रेसिंग् च भवति ।
युक्तिः : यदि भवतः किमपि अतीव दृढं कठिनं च आवश्यकं भवति तर्हि 7075 एल्युमिनियमपत्रं चिनुत।
प्रयोगः
सैन्यक्षेत्रे अन्तरिक्षक्षेत्रेषु च ७०७५ एल्युमिनियमपत्रस्य उपयोगः भवति । यदा बलं विश्वासः च सर्वाधिकं महत्त्वपूर्णं भवति तदा तत् उद्धृतं भवति। प्रथमः बृहत् उपयोगः मित्सुबिशी ए ६ एम जीरो युद्धविमानस्य आसीत् । अयं विमानः दृढः फ्रेमः इति कारणेन लघुः, सुलभः च इति प्रसिद्धः आसीत् ।
भवन्तः ७०७५ एल्युमिनियमं बहुषु महत्त्वपूर्णेषु भागेषु प्राप्नुवन्ति, यथा-
विमानशरीराः पक्षाः च
स्पेस शटल एसआरबी नोजल्स् ये तापस्य दबावस्य च सामनां कुर्वन्ति
M16 राइफल्स्, अधः उपरितनग्राहकयोः
विमानेषु रॉकेटेषु च उच्चतनावयुक्ताः भागाः
अत्र एकं सारणी अस्ति यत् केचन मुख्याः उपयोगाः दर्शयति ।
अनुप्रयोगः |
वर्णनम् |
मित्सुबिशी ए 6 एम शून्य |
प्रथमं बृहत् उपयोगः, विमानं दृढं सुलभं च कृतवान्। |
M16 राइफल |
दृढबन्दूकभागनिर्माणार्थं प्रयुक्तः । |
स्पेस शटल SRB नोजल |
अन्तरिक्षभागेषु प्रयुक्तः येषु अतीव प्रबलः भवितुम् आवश्यकः भवति । |
विमानसंरचना |
विमानस्य शरीरेषु पक्षेषु च बहु प्रयुक्तम्। |
भवन्तः क्रीडासामग्रीषु, द्विचक्रिकचतुष्कोणेषु च ७०७५ एल्युमिनियमं पश्यन्ति । येषां वस्तूनाम् उपयोगः दृढः लघुः च भवितुमर्हति । एषः मिश्रधातुः तेषां भागानां कृते चयनितः भवति येषु बहु तनावः भवति । न शीघ्रं भग्नं न क्षीणं भवति।
नोटः- यदि कठिनकार्यस्य कृते एतादृशी सामग्री आवश्यकी भवति यत् तस्य आकारं धारयति तर्हि 7075 एल्युमिनियमपत्रं उत्तमः विकल्पः अस्ति। अस्य उपयोगाः दर्शयन्ति यत् कठिनतमकार्यस्य कृते किमर्थं विश्वसनीयः अस्ति।
एल्युमिनियम शीट ग्रेड तुलना
पीठिका
एषा सारणी मुख्यानां एल्युमिनियमपत्रश्रेणीनां तुलनां कर्तुं साहाय्यं करोति । प्रत्येकं ग्रेडः केन निर्मितः, कियत् बलवान्, जङ्गमस्य विरुद्धं युद्धं करोति, आकारः कियत् सुलभः च इति दर्शयति । प्रत्येकं ग्रेड् किमर्थम् उपयुज्यते इति अपि भवन्तः द्रष्टुं शक्नुवन्ति । अनेन भेदाः शीघ्रं द्रष्टुं सुलभाः भवन्ति ।
वर्ग |
मुख्य मिश्र धातु तत्व (s) 1.1. |
बलः |
जंग प्रतिरोध |
रूपक्षमता |
सामान्यप्रयोगाः |
1100 |
शुद्ध एल्युमिनियम |
न्यूनम् |
सर्वोत्कृष्ट |
सर्वोत्कृष्ट |
खाद्यसामग्री, रसायन टङ्की |
2024 |
ताम्र |
उच्चैः |
निर्धनः |
उचितः |
विमानं, सैन्यवाहनानि |
3003 |
मङ्गनीज |
सन्तुलित |
शोभन |
सर्वोत्कृष्ट |
पाकसाधनं, भण्डारपेटिकाः |
5052 |
मैग्नीशियमः |
उच्चैः |
श्रेष्ठतर |
शोभन |
समुद्रीभागाः, ईंधनस्य टङ्कयः, मार्गचिह्नानि च |
6061 |
मैग्नीशियम, सिलिकॉन |
उच्चैः |
शोभन |
शोभन |
ट्रकस्य फ्रेमः, सेतुः, क्रीडासामग्री च |
6063 |
मैग्नीशियम, सिलिकॉन |
सन्तुलित |
किञ्चित् श्रेष्ठम् |
सर्वोत्कृष्ट |
खिडकीचतुष्कोण, सजावटी छंटनी |
7075 |
जस्ता, मैग्नीशियम, ताम्र |
अतीव उच्चम् |
उचितः |
निर्धनः |
विमानं, बन्दुकं, अन्तरिक्षयानं च |
युक्तिः - यदा भवन्तः एल्युमिनियमपत्रं चयनं कर्तुं प्रवृत्ताः सन्ति तदा एतत् सारणीं पश्यन्तु। भवन्तः यत् कार्यं कर्तुम् इच्छन्ति तस्य कार्यस्य सह ग्रेडस्य सङ्गतिं कुर्वन्तु।
कथं प्रयोगः करणीयः
तुलनासारणी भवन्तं उत्तमं एल्युमिनियमपत्रं चिन्वितुं साहाय्यं करोति। प्रथमं चिन्तयन्तु यत् भवतः किं कर्तुं पत्रस्य आवश्यकता अस्ति। यदि भवान् एकं पत्रं इच्छति यत् सहजतया नमति, जङ्गमं न करोति च तर्हि ११०० वा ३००३ वा प्रयतस्व यदि भवान् किमपि दृढं आवश्यकं तर्हि २०२४, ६०६१, ७०७५ वा पश्यन्तु ।
भवन्तः पत्रस्य उपयोगं कुत्र करिष्यन्ति इति चिन्तयन्तु। बहिः वा जलकार्यस्य कृते, जङ्गमस्य सम्यक् विरुद्धं युद्धं कुर्वन् ग्रेड् चिनुत, यथा 5052. यदि भवान् भवनस्य वा डिजाइनस्य वा कृते सुन्दरं रूपं इच्छति तर्हि 6063 उत्तमः विकल्पः अस्ति। विमानेषु अथवा सैन्यक्षेत्रे कठिनकार्यस्य कृते ७०७५ सर्वाधिकं बलिष्ठम् अस्ति ।
अत्र भवतः चयनं कर्तुं केचन सोपानानि सन्ति:
भवतः परियोजनायाः कृते काः विशेषताः अधिकतया महत्त्वपूर्णाः इति निर्णयं कुर्वन्तु, यथा बलं वा जङ्गमप्रतिरोधः वा।
भवतः आवश्यकतायाः अनुरूपाः ग्रेड्स् इति सारणीं पश्यन्तु ।
प्रत्येकस्य ग्रेडस्य कृते सूचीकृतानि उपयोगानि पश्यन्तु।
भवतः परियोजनायाः सर्वोत्तमरूपेण उपयुक्तं ग्रेडं चिनुत।
नोटः- एल्युमिनियम-श्रेणयः भिन्नाः सन्ति यतोहि धातुः मिश्रितः अस्ति ।भवन्तः स्वस्य आवश्यकतानां मेलनं कृत्वा समीचीनं ग्रेडं ज्ञातुं शक्नुवन्ति ।
एल्युमिनियम मिश्रधातुः भवन्तं विभिन्नकार्यस्य कृते अनेकविकल्पान् ददाति। यदा भवन्तः पत्रं चिन्वितुं प्रवृत्ताः सन्ति तदा सारणीयाः उपयोगं द्रुतमार्गदर्शकरूपेण कुर्वन्तु। एतेन चयनं सुलभं भवति, उत्तमं परिणामं प्राप्तुं च साहाय्यं भवति ।
एल्युमिनियम शीट् ग्रेड्स् चयनम्
कारकम्
यदा भवन्तः एल्युमिनियमपत्रं चिनोति तदा भवन्तः केषाञ्चन प्रमुखविषयाणां विषये अवश्यं चिन्तयन्ति। प्रत्येकं वस्तु भवतः परियोजनायाः कृते पत्रं कियत् सम्यक् कार्यं करोति इति परिवर्तयति ।
अत्र एकं सारणी अस्ति यत् दर्शयति यत् किं किं द्रष्टव्यम् इति ।
कारक |
वर्णनम् |
बलः |
पत्रं नमनस्य भङ्गस्य वा पूर्वं कियत् बलं ग्रहीतुं शक्नोति इति वदति। |
यन्त्रीकरणम् |
पत्रस्य छित्त्वा आकारं च कियत् सरलम् इति दर्शयति । |
वेल्डेबिलिटी |
वेल्डिंग् कृत्वा खण्डान् संयोजयितुं कियत् सुलभं इति वदति। |
जंग प्रतिरोध |
दर्शयति यत् पत्रं जङ्गमं रसायनहानिं च कियत् सम्यक् युद्धं करोति। |
कार्यक्षमता/रूपता |
दारणरहितं पत्रं मोचयितुं वा आकारयितुं वा कियत् सुलभं इति वदति। |
ताप उपचार |
पत्रं तापयित्वा बलं लचीलतां च परिवर्तयितुं शक्नोति। |
युक्तिः - यदि बहिः वा वस्तूनाम् निर्माणार्थं वा पत्रस्य आवश्यकता भवति तर्हि प्रथमं सर्वदा बलस्य जंगप्रतिरोधस्य च जाँचं कुर्वन्तु।
बहिः प्रयुक्तानां वस्तूनाम् कृते जंगप्रतिरोधः अतीव महत्त्वपूर्णः भवति । एल्युमिनियममिश्रधातुभिः विशेषः आक्साइड् स्तरः भवति । एषः स्तरः जङ्गमस्य निवारणे सहायकः भवति तथा च जलं वा रसायनानि वा पत्रस्य क्षतिं न कुर्वन्ति । नौकानां भवनानां वा कृते उच्चजंगप्रतिरोधयुक्तानां एल्युमिनियमश्रेणीनां प्रयोगः करणीयः ।
अत्र एकं सारणी अस्ति यत् दर्शयति यत् भिन्नाः मिश्रधातुः जङ्गमस्य विरुद्धं कथं युद्धं करोति:
मिश्रधातुः |
जंग प्रतिरोध |
अनुप्रयोगः |
5052 |
उच्च (लवणजल) २. |
समुद्री |
6061 |
सन्तुलित |
सामान्य |
7075 |
न्यूनम् |
एयरोस्पेस |
पत्रस्य मोचनं वा वेल्डिङ्गं वा कियत् सुलभम् इति अपि भवद्भिः चिन्तनीयम् । केचन ग्रेड्स् अभङ्गं नमन्ति, अन्ये तु कटनार्थं वा आकारार्थं वा श्रेष्ठाः भवन्ति । पत्रं तापयित्वा भवतः आवश्यकतानुसारं तत् दृढतरं वा अधिकं वक्रं वा कर्तुं शक्यते ।
एल्युमिनियमपत्रस्य विभिन्नश्रेणीनां विषये ज्ञात्वा भवतः समीचीनं चिन्वितुं साहाय्यं भवति । यदि भवान् स्वस्य परियोजनायाः कृते उत्तमं ग्रेडं चिनोति तर्हि भवान् उत्तमं परिणामं प्राप्नोति। समीचीनं ग्रेडं चित्वा धनस्य रक्षणमपि कर्तुं शक्नुवन्ति। यथा, समीचीनः ग्रेडः जङ्गमं निवारयितुं वा भवतः व्ययस्य न्यूनीकरणं वा कर्तुं शक्नोति । चयनात् पूर्वं सर्वदा तुलनासारणीं ग्रेडविवरणं च पश्यन्तु । एतेन भवन्तः त्रुटिं परिहरन्ति तथा च भवतः परियोजना दीर्घकालं यावत् स्थास्यति, उत्तमं कार्यं च करोति ।
FAQ
६०६१ तथा ६०६३ एल्युमिनियमपत्रयोः मध्ये किं भेदः अस्ति ?
६०६१ एल्युमिनियमपत्रं अधिकं दृढं भवति, संरचनात्मकभागानाम् कृते च उपयुज्यते । ६०६३ एल्युमिनियमपत्रस्य परिष्करणं सुचारुतरं भवति तथा च सजावटी अथवा वास्तुशिल्पस्य उपयोगाय सर्वोत्तमरूपेण कार्यं करोति ।
एल्युमिनियमपत्रस्य सर्वान् ग्रेड् वेल्ड् कर्तुं शक्नुवन्ति वा?
भवन्तः अधिकांशं ग्रेड् वेल्ड् कर्तुं शक्नुवन्ति, यथा ११००, ३००३, ५०५२, ६०६१ च ।२०२४, ७०७५ इत्यादीनि ग्रेड् वेल्ड् सम्यक् न कुर्वन्ति । वेल्डिंग् इत्यस्मात् पूर्वं सर्वदा ग्रेड् पश्यन्तु।
कः एल्युमिनियमपत्रश्रेणी जंगस्य सर्वोत्तमप्रतिरोधं करोति?
५०५२ एल्युमिनियमपत्रं जंगं सर्वोत्तमरूपेण प्रतिरोधयति, विशेषतः लवणजलस्य । समुद्रीय-बहिः-प्रकल्पेषु भवन्तः तस्य उपयोगं कर्तुं शक्नुवन्ति ।
भोजनसंपर्कार्थं एल्युमिनियमपत्रं सुरक्षितं वा ?
आम्, ११००, ३००३ इत्यादीनि ग्रेड् भोजनसंपर्काय सुरक्षितानि सन्ति । भवन्तः प्रायः तान् पाकसामग्रीषु, खाद्यप्रक्रियाकरणयन्त्रेषु च पश्यन्ति ।
भवन्तः कथं सम्यक् एल्युमिनियमपत्रश्रेणीं चिन्वन्ति?
बलं, जंगप्रतिरोधः, पत्रस्य आकारं कथं दास्यति इति चिन्तयन्तु । भवतः आवश्यकतानां समीचीनश्रेणीसङ्गतिं कर्तुं तुलनासारणीयाः उपयोगं कुर्वन्तु ।
एल्युमिनियमपत्राणि न दारयित्वा मोचयितुं शक्नुवन्ति वा?
११००, ३००३, ५०५२ इत्यादीनां ग्रेड्-आदीन् भवन्तः सहजतया मोचयितुं शक्नुवन्ति । एतेषां ग्रेड्स् उच्चरूपक्षमता भवति, यदा भवन्तः तान् आकारयन्ति तदा तेषां दारणं न भवति ।
एल्युमिनियमपत्रस्य ग्रेडः किं दृढतमः अस्ति ?
७०७५ एल्युमिनियमपत्रं सर्वाधिकं प्रबलम् अस्ति । विमानेषु, सैन्येषु, उच्चतनावभागेषु च भवन्तः तत् प्राप्नुवन्ति ।
