Ekyuma ekitali kizimbulukuse kya njawulo kubanga kirwanyisa obusagwa n’okwonooneka mu ngeri ssatu enkulu. Eriko ‘protective passive layer’, ‘alloying elements’ ez’amaanyi, n’ebintu eby’enjawulo ku ngulu. Oluwuzi olutakola (passive layer) lusinga kuba lwa chromium oxide. Oluwuzi luno lubikka ekyuma ne luzibira amazzi n’empewo. Ekiziyiza kino kikendeeza ku mikisa gy’okufuuka obusagwa. Kiyamba ekyuma okusigala nga kigumu okumala ebbanga eddene. Nickel ne molybdenum biba bikozesebwa mu kugatta. Bakola
ekyuma ekitali kizimbulukuse kiwangaala mu bifo ebikalu. Ebifo ebiweweevu n’okwoza okwangu biyamba
ekyuma ekitali kizimbulukuse kiziyiza okwonooneka. Ebintu bino era bigiyamba okukuuma okwaka kwayo.
Kampuni yaffe ekozesa eby’obugagga bino okuwa eby’okugonjoola ebyuma eby’amaanyi.
Layer ya passive eyamba okukomya okukulukuta.
Layer eno ekola ng’engabo eri amazzi n’empewo.
Engeri gye kikola obulungi kisinziira ku ndabirira n’ekifo we kikozesebwa.
Ebikulu Ebigenda Okutwalibwa
Ekyuma ekitali kizimbulukuse kiyimiriza obusagwa nga kiriko layeri ey’enjawulo ekuuma amazzi n’empewo.
Okugiyonja ennyo ne ssabbuuni omugonvu n’olugoye olugonvu kikuuma oluwuzi luno nga lunywevu n’okukomya obusagwa.
Nickel ne molybdenum bifuula ekyuma ekitali kizimbulukuse okuba eky’amaanyi era kigiyamba okulwanyisa obusagwa, ne mu bifo ebikalu.
Okulonda omutindo gw’ekyuma ekitali kizimbulukuse ekituufu kikulu nnyo ku buli mulimu kale guwangaala era gukola bulungi.
Ebintu ebiseeneekerevu biyamba okukomya obusagwa kubanga amazzi n’eddagala tebisobola kulumya kyuma mu ngeri ennyangu.
Chromium & Layer etaliiko kye kukola
Ekyuma ekitali kizimbulukuse & Chromium
Chromium ayamba ekyuma ekitali kizimbulukuse okukomya obusagwa. Chromium bw’atabula n’ekyuma, akyusa engeri ekyuma gye kikola. Ekyuma ekitali kizimbulukuse kyetaaga waakiri ebitundu 10.5% ebya chromium okulwanyisa obusagwa. Ebika ebisinga biba n’ekirungo kya chromium ekisingako awo. Chromium omungi ayamba ekyuma okulwanyisa okwonooneka okuva mu ddagala n’empewo. Singa chromium ekka wansi wa 12%, ekyuma kifiirwa engabo yaakyo. Obusagwa busobola okutandika, era ekyuma kiyinza obutakola layeri ya maanyi ekuuma.
Ekyuma ekitali kizimbulukuse kyetaaga waakiri ebitundu 10.5% ebya chromium okuyitibwa ekitali kizimbulukuse.
Chromium omungi kitegeeza okukuuma obulungi okuva ku ddagala n’empewo.
Engulu tefuna layeri ekuuma singa chromium eba wansi wa 12%.
Chromium wansi wa 12–15% asobola okuleeta obusagwa wakati w’empeke.
Okutondebwa kwa Firimu ezitali za kukola
Chromium mu kyuma ekitali kizimbulukuse akwatagana ne oxygen okuva mu mpewo. Kino kikola oluwuzi olugonvu era olutangaavu olwa chromium oxide waggulu. Firimu ya passive ekola ng’engabo. Kiziyiza amazzi, empewo n’ebintu ebirala ebibi okukwata ku kyuma. Engabo eno eyamba ekyuma ekitali kizimbulukuse okulwanyisa obusagwa. Engeri firimu gy’ebeera enzito era ey’amaanyi kisinziira ku kifo w’eri. Mu bifo ebitali bya asidi, firimu esigala nga nnywevu era ekuuma ekyuma. Mu bifo ebirimu asidi, firimu eyinza okunafuwa, era obusagwa buyinza okutandika.
Firimu etaliiko kye yeetereeza esobola okwetereeza singa ekunya, n’olwekyo ekyuma kisigala nga tekirina bulabe.
Ekkomo ly’Obukuumi
Layer ya passive ku kyuma ekitali kizimbulukuse ekola mu bifo bingi. Naye ebintu ebimu bisobola okumenya engabo eno. Ayoni za chloride mu munnyo n’amazzi g’ennyanja zisobola okulumya firimu etaliiko kye yeekolera. Kino kireeta obutuli obutonotono n’obusagwa obuzito. Base ez’amaanyi n’obunnyogovu bungi nabyo bifuula engabo enafu. Empewo encaafu esobola okufuula obusagwa okubeerawo amangu. Engabo bw’emenyeka, ekyuma kifiirwa amaanyi gaakyo okulwanyisa obusagwa n’okwonooneka.
Ayoni za chloride zifuula engabo okumenya amangu.
Obunnyogovu bungi, omunnyo n’empewo encaafu bizibu binene eri ekyuma ekitali kizimbulukuse.
Ebintu Ebikola Alloying
Omulimu gwa Nickel
Nickel ayamba ekyuma ekitali kizimbulukuse okulwanyisa obulungi obusagwa. Nickel bw’ateekebwamu, ekola layeri ya passive ey’amaanyi. Layer eno ekuuma ekyuma nga tekifuuse busa na bulabe. Nickel era ayamba okukomya obutuli obutonotono obutakola. Ebinnya bino bisobola okuva mu ddagala ery’amaanyi. Ne nickel entono, nga 3%, eyamba nnyo. Nickel aleka ekyuma ekitali kizimbulukuse okusigala nga kinywevu mu bifo bingi. Era kikendeeza ku sipiidi ekyuma gye kifuumuuka. Kino kikola nga surface eri active oba passive. Eno y’ensonga lwaki nickel mukulu mu byuma bingi ebitali bimenyamenya.
Emigaso gya Molybdenum
Molybdenum awa obuyambi obw’enjawulo ku kyuma ekitali kizimbulukuse. Kiba kya mugaso nnyo awali omunnyo oba chloride omungi. Molybdenum ayamba okukuuma firimu etaliimu kumenya. Era kikendeeza ku sipiidi ekyuma gye kyambala. Ekiseera bwe kigenda kiyitawo, molybdenum azimba ku ngulu. Kino kifuula ekyuma kino n’okusingawo okulwanyisa obusagwa. Omulongooti wansi gulaga molybdenum ky’ekola:
Enkola y’emirimu |
Okunnyonnyola |
Okuziyiza Okumenya kwa Firimu (Passive Film Breakdown). |
Molybdenum ayamba okuziyiza okumenya kwa firimu za passive oxide, okutumbula okuziyiza ebinnya mu mbeera za chloride. |
Okukendeeza ku kusaanuuka kw’ebyuma ebikola |
Molybdenum ekendeeza ku kigero ky’okusaanuuka kw’ekyuma ekikola mu kiseera ky’okukulukuta okw’ekifo, ekiyamba mu kuddamu okutambula. |
Okugaggawaza ku ngulu |
Molybdenum eraga okugaggawala kw’okungulu okumala ekiseera, ekiyamba okulongoosa okuziyiza okukulukuta. |
Nickel ne molybdenum byonna awamu bifuula ekyuma ekitali kizimbulukuse okuwangaala. Zigiyamba okusigala nga nnywevu mu bifo ebikalu.
Ebika by’okuziyiza okukulukuta
Ekyuma ekitali kizimbulukuse kijja mu bika eby’enjawulo. Buli kika kirwanyisa obusagwa mu ngeri yaakyo. Omulongooti guno gugeraageranya obubonero busatu obwa bulijjo:
Ekyuma ekitali kizimbulukuse Grade |
Omutendera gw’okuziyiza okukulukuta |
Ebikulu Ebirimu |
304 |
Kyomumakati |
Kirungi okukozesa abantu bonna, tekigumira nnyo asidi ne chloride ebikambwe |
316 |
Waggulu |
Okugumira obulungi okukulukuta kw’ebinnya n’enjatika, kirungi okukozesebwa mu nnyanja |
316L |
Waggulu Nnyo |
Okwongera okuziyiza okukulukuta, kirungi nnyo mu mbeera z’eddagala ez’obukambwe |
Ebika ebirala nga ferritic ne martensitic, birina emirimu egy’enjawulo. Ekyuma ekitali kizimbulukuse ekya Ferritic kikozesebwa mu kulongoosa mmotoka n’ebikozesebwa mu mmere. Ebika bya Martensitic birungi ku biso n’ensulo. Olina okulonda ekika ekituufu we kinaakozesebwa. Grades ezirimu aloy omungi ziyinza okugula ssente nnyingi mu kusooka. Naye ziwangaala nnyo era zeetaaga okutereeza kitono mu bifo ebikalu.
Ebintu eby’okungulu
Ebintu Ebiseeneekerevu
Ebintu ebiseeneekerevu biyamba ekyuma ekitali kizimbulukuse okulwanyisa obusagwa. Ekyuma bwe kirongooseddwa, tekiba kikaluba nnyo. Kino kizibuwalira ebintu ng’amazzi oba eddagala okulumba. Ebinnya n’enjatika ebitono kitegeeza nti obusagwa bulina ebifo bitono we butandikira. Okumaliriza obulungi kiyamba layeri ya passive okukola kyenkanyi. Ekyuma ekitali kizimbulukuse nga kiwedde bulungi kyangu okuyonja. Tetega bucaafu oba ddagala nnyo.
Ebimalirizo ebigonvu bikendeeza ku mikisa gy’okukulukuta kw’ebinnya.
Ebintu ebirongooseddwa bilwanyisa okukulukuta kw’enjatika okusinga ebikalu.
Ekyuma ekitali kizimbulukuse ekirongooseddwa amasannyalaze kirina firimu ya passive esingako obulungi.
Ekyuma ekiweweevu kiyamba ekyuma ekitali kizimbulukuse okusigala nga kyaka. Era kigiyamba okuwangaala mu bifo ebikalu.
Okwoza & Okuddaabiriza
Okwoza n’okulabirira ekyuma ekitali kizimbulukuse kikuuma layeri ya passive nga nnungi. Okwoza buli kiseera kiggyawo obucaafu n’ebintu eby’obulabe. Kino kiyamba firimu ya passive okusigala nga ya maanyi. Kozesa ssabbuuni omugonvu ne bbulawuzi ennyogovu okuyonja ekyuma ekitali kizimbulukuse. Bw’omala okunaaba, naaba n’amazzi amayonjo. Kala n’olugoye olugonvu okukomya amabala g’amazzi n’amabala.
Siiga mpola obucaafu ne bbulawuzi ya nayirooni.
Kozesa ssabbuuni omugonvu oba eddagala ery’okunaaba eritali lya bulabe eri ekyuma ekitali kizimbulukuse.
Naaba n’amazzi amayonjo.
Kala n’olugoye olugonvu.
Tokozesa byoya bya kyuma oba eddagala erikambwe. Okukwata ku kyuma kya kaboni oba ekyuma kiyinza okuvaako obusagwa. Okwambala ggalavu ennyonjo kiyimiriza ebiwandiiko by’engalo n’obubonero.
Okwoza kitera okuyamba ekyuma ekitali kizimbulukuse okulwanyisa obusagwa. Era kiyamba okuwangaala, ne mu bifo ebikalu.
Okuziyiza okwonooneka kw’omubiri
Ekyuma ekitali kizimbulukuse kigumu era kikaluba. Kisobola okukwata emigugu emizito nga tekifukamidde. Kikaluba naye kisobola okufukamira nga tekikutuse. Kino kizibuwalira okuzimba oba okukunya.
Eby'obwa nannyini |
Omugaso |
Amaanyi g’okusika amangi |
Akwata puleesa ey’amaanyi ne situleesi |
Obugumu obuyitibwa Ductility |
Afukamira naye nga tamenya |
Obukaluba |
Alwanyisa okwonooneka kw’okungulu n’okwambala |
Ebintu bino bifuula ekyuma ekitali kizimbulukuse okuba ekirungi ennyo mu bifo ebyetaaga ekyuma ekigumu era ekiziyiza obusagwa. Singa kikunya oba kikutte, osobola okukitereeza mu ngeri ennyangu. Okusiimuula oba okukozesa olugoye olugonvu kiyinza okuddamu okulabika ng’ekipya.
Ekyuma ekitali kizimbulukuse kiyimiriza obusagwa n’okwonooneka mu ngeri ssatu enkulu. Layer ya passive ekola nga ngabo era yeetereeza singa ekunya. Ebintu ebikola ‘alloying elements’ nga chromium, nickel ne molybdenum bigifuula ey’amaanyi ku busagwa. Ebintu ebiweweevu n’okuyonja biyamba ekyuma okusigala nga kimasamasa ate nga kikaluba. Omulongooti wansi gulaga engeri buli ngeri gy’ekola:
Enkola y’emirimu |
Okukola obulungi ku Rust n'okwonooneka |
Layer etaliiko kyekola |
Akola engabo eziyiza obusagwa, ate ekyuma kya kaboni kifuuwa mangu. |
Enkola y’Okweddaabiriza |
Engabo eddamu okutondebwa singa erumwa, kasita chromium abaawo. |
Ensonga ezikwata ku butonde bw’ensi |
Ebintu ng’omunnyo, asidi n’ebbugumu bisobola okuleetera obusagwa okubeerawo amangu. |
Okulonda omutindo gw’ekyuma ekitali kizimbulukuse ekituufu kikulu eri buli kifo. Grade ezilwanyisa obulungi obusagwa zisinga ku bitundu ebirimu eddagala, amazzi oba omunnyo. Amakolero g’emmere geetaaga ekyuma ekitali kizimbulukuse ekitakwatagana na mmere. Ebifo ebikola eddagala byetaaga ebika ebisobola okugumira embeera enzibu. Singa olondawo grade enkyamu, oyinza okufuna pitting, crevice oba stress corrosion.
Ekyuma ekitali kizimbulukuse kifuumuuka kitono nnyo okusinga ebyuma ebirala, ne bwe kiba nga kyokya.
Ekyuma ekitali kizimbulukuse kiwangaala era tekyetaaga kulabirirwa nnyo. Era kirungi eri ensi. Omulongooti guno wammanga gulaga ensonga zino ennungi:
Omugaso |
Okunnyonnyola |
Okuwangaala okw’ekiseera ekiwanvu |
Ebizimbe eby’ekyuma ekitali kizimbulukuse biwangaala emirundi nga ebiri okusinga eby’ekyuma ekitali kizimbulukuse. |
Ebyetaago by’okuddaabiriza bikendeeze |
Teweetaaga kugitereeza nnyo, n’olwekyo kirungi mu bifo ebirimu abantu abangi. |
Obuzito obulongooseddwa |
Kigumu, kale osobola okukozesa ebyuma ebitono n’ofuula ebintu ebiweweevu ebitundu 30 ku 100. |
Okwebeezawo |
Ekyuma ekitali kizimbulukuse kisobola okuddamu okukozesebwa era kiyamba okukuuma ensi nga nnyonjo. |
Amateeka gayamba abantu okulonda ekyuma ekitali kizimbulukuse ekituufu ku buli mulimu. Kino kikakasa nti ekyuma kikola bulungi era kiwangaala. Ekyuma ekitali kizimbulukuse kya njawulo kubanga kirwanyisa obusagwa, kinywevu ate kiwangaala emyaka mingi.
Ebibuuzo ebibuuzibwa
Kiki ekifuula ekyuma ekitali kizimbulukuse okwawukana ku kyuma ekya bulijjo?
Ekyuma ekitali kizimbulukuse kirimu chromium n’ebintu ebirala. Bino bikola oluwuzi olukuuma oluziyiza obusagwa. Ekyuma ekya bulijjo tekirina ngabo eno, n’olwekyo kifuumuuka mangu.
Ekyuma ekitali kizimbulukuse kisobola okufuuka obusagwa mu bifo ebirimu omunnyo oba ebibisi?
Yee, ekyuma ekitali kizimbulukuse kiyinza okufuuka obusagwa mu bifo ebirimu omunnyo oba ebibisi. Chlorides mu mazzi g’omunnyo zisobola okumenya oluwuzi olukuuma. Okulonda ekigezo ekituufu kiyamba okutangira ekizibu kino.
Abantu balina batya okwoza ekyuma ekitali kizimbulukuse okuziyiza obusagwa?
Abantu balina okukozesa ssabbuuni omugonvu, amazzi n’olugoye olugonvu. Balina okwewala ebyoya by’ekyuma n’eby’okwoza ebikambwe. Okwoza buli kiseera kikuuma oluwuzi olukuuma nga lunywevu.
Lwaki ebika ebimu eby’ekyuma ekitali kizimbulukuse bigula ssente nnyingi?
Ebika ebirimu nickel oba molybdenum ebingi bigula ssente nnyingi. Ebintu bino bifuula ekyuma okubeera eky’amaanyi obutafuuka busagwa n’okwonooneka. Ebigezo ebya waggulu biwangaala mu bifo ebikalu.
Ekyuma ekitali kizimbulukuse kyetaaga okulabirira okw’enjawulo oluvannyuma lw’okukunya?
Yee. Enkwagulo zisobola okunafuya oluwuzi olukuuma. Okwoza n’okusiimuula kiyamba layeri okweddaabiriza. Kino kikuuma ekyuma nga kinywevu ate nga kimasamasa.
