Sugu minnu bɛ ka bonya, olu bɛ fanga di nɛgɛso baara ma: Ɛndujamana, ASEAN ani Afiriki

• Mɔgɔ caman b’a fɛ Ɛndujamana ni Azi saheli-kɔrɔn fɛ nɛgɛso fɛnw.

• Sinuwa jamana tɛ baara kɛ ni nɛgɛ ye min ka dɔgɔ san o san.

• Ɛndujamana sugu yɔrɔ bɛ se ka bonya siɲɛ saba san 2050.
  Nɛgɛ tali o yɔrɔw la, o bɛna dɛmɛ ka a latigɛ izini ni yiriwali bɛna kɛ cogo min na don nataw la.

Takeaways (Takeaways) kunbabaw

Nɛgɛ baara bɛ ka bonya joona Ɛndujamana ni ASEAN jamanaw na. O bɛ kɛ bawo mɔgɔ caman bɛ ka taa dugubaw kɔnɔ ani boon kuraw bɛ ka dilan. Ɛndujamana mago bɛna bonya nɛgɛ la ni 9% ye san o san. O b’a jira ko Ɛndujamana nafa ka bon kosɛbɛ diɲɛ nɛgɛso sugu la. ASEAN jamanaw bɛ ka nɛgɛ caman dilan sisan. Vietnam ni Indonezi ye jamanaw ye minnu bɛ o kulu in na. Afiriki nɛgɛso sugu fana bɛ ka bonya. Nka gɛlɛyaw bɛ yen i n’a fɔ gɔfɛrɛnamanw sabatibaliw ani gɛlɛyaw bɛ fɛnw lamagacogo la. O gɛlɛyaw ka kan ka ɲɛnabɔ. Baara kɛli ni nɛgɛ jɛman fɛɛrɛ ye, o nafa ka bon kosɛbɛ. A bɛ izini dɛmɛ ka sigida lakana ani ka yiriwa cogo ɲuman na.

Duniya kɔnɔ nɛgɛso musaka kɛcogo

Sugu minnu bɛ ka bonya ka ɲɛsin ɲininiw ma

Yɛlɛmaba bɛ ka kɛ nɛgɛso baara la. Jamana minnu bɛ i n’a fɔ Ɛndujamana, Arabu Saudite, Misira ani Vietnam, olu nafa ka bon kosɛbɛ sisan. U mago bɛ nɛgɛ caman na boon kuraw, siraw ani izini kuraw kama. O kɔrɔ ye k’u bɛ nɛgɛ caman Kɛ u ka porozɛw la.

• Ɛndujamana ka nɛgɛ baara bɛna caya ni 9% ye k’a ta san 2025 la ka se san 2026 ma.

• Vietnam bɛ ka bonya teliya la nɛgɛ baara la Azi Saheli-Kɔrɔn fɛ.

• Misira ani Arabie Saoudite fana bɛ baara kɛ ni nɛgɛ caman ye san o san.

• Ɛndujamana bɛna baara kɛ ni nɛgɛ tɔni miliyɔn 75 ye ka tɛmɛ san 2020 ta kan.

Nɛgɛ baara o yɔrɔw la, o bɛ bonya joona ka tɛmɛ sugu kɔrɔw kan. Gofɛrɛnamanw bɛ wari bɔ sira kuraw ni sow jɔli la. O bɛ nɛgɛso baara dɛmɛ ka bonya. ASEAN mara, Vietnam fana sen bɛ o la, o ye nin fɛn caman Changement in yɔrɔba ye.

Yɛlɛma-yɛlɛma cogoyaw nɛgɛso baarakɛyɔrɔ la

Nɛgɛso baara bɛ ka Changé yɔrɔ caman na. Nɛgɛso kura bɛ ka jɔ Azi, Moyen-Orient ani Afiriki. O izini kura ninnu bɛ nɛgɛ caman dilan walasa ka magoba in ɲɛ. O waati kelen na, nɛgɛso baara bɛ ka dɔgɔya Ameriki ni Erɔpu jamanaw na.

Tablo dɔ filɛ nin ye min b’a jira cogo min na nɛgɛso baara bɛ ka Changé yɔrɔw la:

Azi ani Moyen-Orient jamanaw bɛ nɛgɛso baara ɲɛmɔgɔya la sisan. O yɔrɔ ninnu bɛ bonya bawo mɔgɔw bɛ wari bila ani u b’a fɛ ka nɛgɛ caman sɔrɔ. Ameriki ni Erɔpu jamanaw na, nɛgɛso baara bɛ ka dɔgɔya, bawo u bɛ nɛgɛ baara dɔɔnin kɛ. O fɛn caman Changement in bɛ sababu kura di bonya ma yɔrɔ wɛrɛw la.

Ɛndujamana nɛgɛso baarakɛlaw

Suguda bonya ani jatebɔ

Nɛgɛ baara bɛ ka bonya joona Ɛndujamana na. Utikalo san 2025, Ɛndujamana ye baara kɛ ni nɛgɛ tɔni miliyɔn 13,6 ye. O ye 4,7% ye ka tɛmɛ salon ta kan. K’a ta san 2025 awirilikalo la ka se ɔkutɔburukalo ma, mɔgɔw tun bɛ baara kɛ ni nɛgɛ tɔni miliyɔn 96,44 ye. O ye 12,53% ye ka tɛmɛ san tɛmɛnnen ta kan. O jatew b’a jira ko nɛgɛso baara bɛ ka bonya joona.

• San 2025 ɔkutɔburukalo la, nɛgɛ baara kɛra tɔni miliyɔn 13,6 ye, o cayara ni 4,7% ye.

• K’a ta san 2025 awirilikalo la ka se ɔkutɔburukalo ma, nɛgɛ baara kɛra tɔni miliyɔn 96,44 ye, o cayara ni 12,53% ye.

Dɔnnibaaw hakili la, o bonya in bɛna taa ɲɛ. U ko nɛgɛ ɲinini bɛna bonya ni 9% ɲɔgɔn ye san o san san 2025 ni 2026. San 2026, Ɛndujamana bɛ se ka nɛgɛ miliyɔn 75 kɛ ka tɛmɛ san 2020 ta kan.

Fɛn minnu bɛ kɛ sababu ye ka mɔgɔw bila sira: Infrastructure, Urbanization, Policy

Sira kuraw, bɔrɔw ani dugubaw jɔli bɛ nɛgɛso baara dɛmɛ ka yiriwa. Gofɛrɛnaman ye Fasokanw ka nɛgɛso politiki san 2017 kɛ walasa ka baara in dɛmɛ. Nin politiki in bɛ sariyaw di nɛgɛ ɲuman dilanni na fɛn caman kama.

• Jamana ka nɛgɛso politiki san 2017 bɛ labɛn dɔ jira siniko la.

• Gofɛrɛnaman bɛ wari bɔ siraw, fanga ani dugu porozɛw la.

• Porogaramu minnu bɛ i n’a fɔ ‘Make in India’ ani porozɛbaw i n’a fɔ Bharatmala ani Sagarmala, olu mago bɛ nɛgɛ caman na.

O walew bɛ nɛgɛso baarakɛlaw ni sɔrɔko dɛmɛ. N’i ​​ye boon kuraw ni sira ɲumanw ye, o bɛ kɛ o labɛnw de kosɔn.

Sɛnɛfɛnw dilanni seko ni jagokɛcogo caman

Nɛgɛso iziniw bɛ ka bonya Ɛndujamana na. Baarakɛda minnu bɛ i n’a fɔ JSW Steel, Tata Steel, ani AM/NS India, olu bɛ ka nɛgɛ caman dilan.

Sisan Ɛndujamana bɛ nɛgɛ caman ci Moyen-Orient ani Azi jamanaw na. O yɔrɔw mago bɛ nɛgɛ la walasa ka sow ni sira kuraw jɔ. O bɛ Ɛndujamana dɛmɛ ka sannikɛla kuraw sɔrɔ ani ka farati dɔgɔya.

Gɛlɛyaw: Jago, Lamini, Lasegin cakɛda

Nɛgɛso baara min bɛ Ɛndujamana na, gɛlɛya dɔw bɛ yen. Olu dɔw ye jago, sigida ani fɛnw dilancogo koɲɛw ye.

1. Ɛndujamana bɛ a ka coking coal 60% ɲɔgɔn sɔrɔ Ɔsitarali fɛ.

2. Coking coal bɛrɛ tɛ yen nɛgɛso iziniw bɛɛ kama.

3. Gɛlɛya minnu bɛ Ɔsitarali jamana na, olu bɛ se k’a to a ka gɛlɛn ka kɔɔri sɔrɔ kɔfɛ.

Gɛlɛya wɛrɛw fana bɛ yen:

• Nɛgɛso iziniw bɛ ka bonya joona ka tɛmɛ nɛgɛso ni nɛgɛso tiɲɛnenw sɔrɔli kan.

• Nɛgɛso bɔli tɛ bɔli kɛ, o la, a jogo bɛ jigin, a sɔngɔ bɛ wuli.

• Ɛndujamana bɛ fɛn tiɲɛnen caman san, o b’a to sɔngɔw bɛ Changé kosɛbɛ.

O gɛlɛyaw bɛ se ka nɛgɛso baara sumaya ni u ma ɲɛnabɔ.

Nɛgɛso musaka jateminɛ Ɛndujamana kɔnɔ

Siniɲɛsigi bɛ ɲɛ nɛgɛko la Ɛndujamana na. Sugu ka kan ka bonya ni 3,94% ɲɔgɔn ye san o san k’a ta san 2025 la ka se san 2035. O bɛ kɛ ka da sow jɔli baara caya kan, mɔgɔ caman ka taa dugubaw kɔnɔ, ani izini kura.

• San 2023, gɔfɛrɛnaman ye dɔrɔmɛ miliyari 18 ɲɔgɔn bila fɛnw jɔli kama. O bɛna mago don nɛgɛ caman na.

• PLI bolodalen min bɛ daminɛ san 2024, o bɛna dɛmɛ ka nɛgɛ caman ni hakilina kuraw dilan.

• Nɛgɛ baara bɛna to ka bonya ni fɛɛrɛ kuraw bɛ ka ɲɛ ani mɔgɔ caman bɛ baara kɛ ni nɛgɛ ye.

Ɛndujamana bɛna kɛ nafama ye diɲɛ nɛgɛso sugu la. Jamana ka sinsin hakilina kuraw kan ani ka sigida ladonni, o bɛna kɛ sababu ye ka nɛgɛ baaracogo ɲɛ don nataw la.

ASEAN Nɛgɛso Baarakɛyɔrɔ

Consommation ani Suguda jatebɔ

ASEAN mara nafa ka bon kosɛbɛ sisan nɛgɛso baara la. ASEAN-6 jamanaw bɛ naaninan na diɲɛ kɔnɔ nɛgɛ baara la. Indonezi de bɛ baara Kɛ ni nɛgɛ ye kosɛbɛ o kulu in na.

Nin tabali in bɛ Ɛndonezi jɔyɔrɔ barikama jira nɛgɛ la. O bɛɛ lajɛlen, ASEAN-6 bɛ baara kɛ ni nɛgɛ tɔni miliyɔn 75 ni kɔ ye.

Bololabaarakɛlaw: Industriyali, So jɔli, Intégration

Fɛn caman bɛ nɛgɛso baarakɛlaw dɛmɛ ka yiriwa ASEAN jamanaw kɔnɔ.

• ASEAN-6 bɛ to ka nɛgɛ caman dilan walasa ka dɛmɛ don ka fɛn kuraw jɔ.

• Mɔgɔ caman ni dugubaw kɔrɔ ye ko nɛgɛ caman ka kan ka kɛ.

• Baara kɛ ɲɔgɔn fɛ mara kɔnɔ, o bɛ nɛgɛ jago nɔgɔya.

O fɛnw bɛ nɛgɛso baarakɛlaw dɛmɛ ka nɛgɛ di dugu kuraw, iziniw ani siraw ma.

Sɛnɛfɛnw dilanni, fɛnw dondonni, ani nafa min bɛ sɔrɔ musaka dɔgɔman na

Nɛgɛso baara ASEAN kɔnɔ, yɔrɔ ɲumanw ni yɔrɔ gɛlɛnw bɛ yen.

• Vietnam ye nɛgɛso tɔni miliyɔn 22 dilan ani nɛgɛ dafalen tɔni miliyɔn 30 san 2024. O ye 7% ye ka tɛmɛ salon ta kan.

• Tayilandi bɛ wari caman sara nɛgɛ dilanni na ka tɛmɛ Vietnam ni Ɛndonezi kan. O bɛ gɛlɛya don Tayilandi ka sɛnɛ na, o de la a bɛ nɛgɛ kɛrɛnkɛrɛnnenw dilan.

• Indonezi jamana ka izini kɔrɔw bɛ yen wa a bɛ musaka caman bɔ k’u kɛ kura ye. O b’a to a ka gɛlɛn Ɛndonezi ma ka taa ɲɛ ni Vietnam ye.

• Vietnam jamana na, fɛnw jɔli bɛ baara kɛ ni nɛgɛ 93% ni kɔ ye. Sira kuraw ni sow jɔli b’a to mɔgɔw b’a fɛ ka nɛgɛ caman sɔrɔ o mara kɔnɔ.

Jamana dɔw bɛ se ka nɛgɛ dilan ni wari dɔgɔman ye, nka dɔw ka kan k’u ka iziniw kuraya walasa u ka to barika la.

Gɛlɛyaw: Labɛnni, Tila-tila, Logistiki

Gɛlɛya dɔw bɛ ASEAN nɛgɛso baara la.

• Jamana kelen-kelen bɛɛ ka sariyaw tɛ kelen ye, o la, a ka gɛlɛn ka baara kɛ ɲɔgɔn fɛ.

• Baarakɛda misɛnnin caman bɛ o baara in na.

• Nɛgɛ ni fɛnw lamagacogo bɛ se ka kɛ dɔɔnin dɔɔnin k’a sababu kɛ bolifɛnko gɛlɛyaw ye.

O gɛlɛyaw bɛ se ka gɛlɛya don o baara in na ka bonya ani ka magow bɛɛ ɲɛ.

Nɛgɛso musaka jateminɛ ASEAN kɔnɔ

Nɛgɛ baara ASEAN kɔnɔ, o ka kan ka to ka bonya. Mɔgɔ caman minnu sigilen bɛ dugubaw kɔnɔ ani labɛn kuraw, olu mago bɛna kɛ nɛgɛ caman na. Fɛnw dilanni ani mobili ni ɛntɛrinɛti dilanni bɛna o baara in dɛmɛ. Nka, fɛnw sɔngɔw ani ɲɔgɔndan gɛlɛnw bɛ se ka kɛ gɛlɛya ye. Nɛgɛso baara ka kan ka Changé walasa ka to ka bonya.

Afiriki nɛgɛso musakabɔcogo jateminɛ

Bonya seko ni suguw ka ɲɛtaa

Afiriki bɛ ka kɛ nafama ye nɛgɛso baara la. Sugu bɛ ka bonya ka da a kan jamana caman bɛ ka fɛnw jɔ. Afiriki tilebinyanfan nɛgɛso sugu bɛna bonya ka bɔ dɔrɔmɛ miliyari 1,18 na san 2025 ka se dɔrɔmɛ miliyari 1,62 ma san 2031. O kɔrɔ ye ko a bɛna bonya ni 5,4% ye san o san. MEA nɛgɛ sugu bɛ se dɔrɔmɛ miliyari 13 ma sisan. Nɛgɛ baara bɛna to ka caya Afiriki kɔnɔ, ni bonya hakɛ ye 0,8% ye k’a ta san 2024 la ka se san 2035. San 2035, sugu bɛna se tɔni miliyɔn 26 ma ani dɔrɔmɛ miliyari 17,7. Misira bɛ nɛgɛ dafalen dilan ani ka baara kɛ n’a ye, n’a bɛ se ka kɛ sugu tilancɛ ye. Alizeri fana bɛ ka bonya joona nɛgɛ baara n’a feereli la.

• So caman wɛrɛw bɛ ka jɔ Afiriki fan bɛɛ la.

• Gofɛrɛnamanw bɛ wari bɔ foroba ni dankan porozew la.

• So kuraw bɛ baara kɛ ni sigida nɛgɛ caman ye.

• Nɛgɛ suguya jɛlen bɛ ka bonya k’a sababu kɛ fanga saniyalen porozɛw ye.

Bololabaarakɛlaw: Infrastructure, Urbanisation, Nafolo

Nɛgɛ de ka kan ka kɛ siraw, bɔrɔw ani iziniw kama. A barika ka bon wa a bɛ se ka Afiriki waatiw kunbɛn. Nɛgɛ bɛ se ka kɛ fɛn ye min bɛ se ka kɛ fɛn wɛrɛ ye, o la jamanaw mago t’a la ka fɛn caman don jamana kɔnɔ. Wari min bɛ kɛ nɛgɛ la, o bɛ dɛmɛ don ka kurunbonkariyɔrɔ kura ni izini yɔrɔw jɔ. O porozɛw bɛ baara di mɔgɔw ma, ka dugubaw ni duguw cɛsiri. Mɔgɔ caman bɛ ka taa dugubaw kɔnɔ, o la sa, sow ni izini caman de ka kan. Nɛgɛ bɛ dɛmɛ don baarakɛyɔrɔw jɔli yɔrɔ bɛɛ la.

Sɛnɛfɛnw dilanni seko ni wariko taabolo

Nafolo kura dontaw bɛ ka nɛgɛso baara barika bonya. Tabali dɔ filɛ nin ye min kɔnɔ porozɛ kura dɔw bɛ yen:

O porozɛw b’a jira ko nɛgɛso baara bɛ ka bonya ka taa a fɛ.

Gɛlɛyaw: Politiki, Lase cakɛda, Nafolo

Gɛlɛya dɔw bɛ nɛgɛko la Afiriki kɔnɔ. Yɛlɛma minnu bɛ don gɔfɛrɛnaman na, olu bɛ se ka so jɔli sumaya. Tuma dɔw la, a ka gɛlɛn ka fɛnw sɔrɔ minnu mago bɛ u la. Baarakɛda caman bɛ gɛlɛya sɔrɔ wari sɔrɔli la. O gɛlɛyaw bɛ se ka kɛ sababu ye ka izini kura jɔ ani ka baara kɛ ni nɛgɛ caman ye.

Nɛgɛso baarakɛlaw ka jateminɛ kuntaalajan Afiriki kɔnɔ

Siniɲɛsigi nɛgɛko la Afiriki kɔnɔ, o ɲɛ ka ɲi. Sugu ka kan ka bonya ni 3,10% ye san o san k’a ta san 2025 la ka se san 2034. San 2034, Afiriki bɛna nɛgɛ tɔni miliyɔn 53,59 ɲɔgɔn dilan. Fɛnw jɔli bɛna to ka mɔgɔw bila ka nɛgɛ caman ɲini. Nɛgɛ caman minnu dilannen don Afiriki kɔnɔ ani nɛgɛ suguya kuraw bɛna o baara in dɛmɛ. Baara caman bɛna kɛ yen ani siraw ni sow bɛna kɛ ka ɲɛ ni o baara in bɛ ka bonya. Afiriki nɛgɛso nata bɛ i ko a barika ka bon, wa a falen bɛ layidu la.

Sɛgɛsɛgɛli min bɛ tali kɛ ɲɔgɔn na & Duniya kɔnɔkow

Marabolow ka bonya ani suguba bonya

Ɛndujamana, ASEAN ani Afiriki bɛ ka fɛnba dɔw Changer nɛgɛso baara la. Yɔrɔ kelen-kelen bɛɛ bɛ bonya a teliya n’a bonya la. Ɛndujamana bɛ ka bonya joona ani suguba b’a la. ASEAN jamanaw, i n’a fɔ Vietnam ani Indonezi, olu b’a fɛ ka nɛgɛ caman sɔrɔ ani ka fɛn caman Changer joona. Afiriki ka dɔgɔ nka a bɛ ka bonya ka taa a fɛ, jamana caman bɛ ka fɛn kuraw jɔ.

Ɛndujamana ni ASEAN ka suguw ka bon, wa u bɛ bonya joona ka tɛmɛ Afiriki kan. Afiriki sugu man bon o cogo la, nka hali bi a bɛ se ka bonya kosɛbɛ. Yɔrɔ saba bɛɛ mago bɛ nɛgɛ caman na sow, siraw ani iziniw kama. O mago kura in bɛ ka fɛn caman Changer nɛgɛso baara bɛna kɛ cogo min na don nataw la.

Gɛlɛyaw jɛlenw nɛgɛso baara la

O mara ninnu bɛɛ bɛ gɛlɛya kelenw caman sɔrɔ. O gɛlɛyaw bɛ bonya sumaya, wa a b’a to a ka gɛlɛn ka se ka kuntilenna sɔrɔ.

• A ka gɛlɛn ka fɛnɲɛnamafagalanw sɔrɔ k’a sababu kɛ fɛnw dilancogo koɲɛw ye.

• Yɛlɛma minnu donna politikikow la, olu bɛ se ka boonw jɔli baarabaw jɔ walima k’u sumaya.

• Wari bɛrɛ tɛ sosiyete caman bolo walasa ka izini kura jɔ.

• Sariya minnu tɛ kelen ye jamana kelen-kelen bɛɛ kɔnɔ, olu bɛ nɛgɛ jago gɛlɛya.

• Nɛgɛso baarakɛlaw ka kan ka baara kɛ decarbonisation kan walasa ka net-zero laɲiniw dafa.

Nɛgɛso baarakɛlaw ka kan k’o gɛlɛyaw ɲɛnabɔ walasa ka to ka bonya. Bololabaara ɲuman, sariya jɛlenw ani wari caman de ka kan. Baara kɛli ni nɛgɛ jɛman ye ani fɛɛrɛ minnu tɛ gazi bɔ, o bɛ dɛmɛ don ka sigida lakana. Duniya fanga baarada ko fɛnɲɛnamafagalanw bɔli ka kan ka dɔgɔya ni 25% ye san wɔɔrɔ kɔnɔ. O kɔrɔ ye ko fɛnɲɛnamafagalanw bɔli ka kan ka jigin ni 4% ni kɔ ye san o san. Nɛgɛso baarakɛlaw ma se ka nin laɲini in dafa fɔlɔ, o la, fɛn caman ka kan ka Changé joona.

Kɔnɔnafili diɲɛ nɛgɛso tacogo n’a fɛɛrɛw kan

Nɛgɛso minnu bɛ diɲɛ fan bɛɛ, olu bɛ ka u ka laɲiniw Changé. U b’a fɛ ka ɲinini kura dafa ka bɔ Ɛndujamana, ASEAN ani Afiriki fɛ. Kɔnpɔsitɛriw bɛ ka izini kura jɔ ani ka izini kɔrɔw kɛ fɛn ɲumanw ye. U bɛ wari musaka kɛ nɛgɛ jɛman ni nɛgɛ saniyalen na walasa ka sariya kura labato. Sinsin bɛ kɛ ka caya dekarbonisi siraw ni decarbonisation fɛɛrɛw kan.

Sisan, nɛgɛso baarakɛlaw bɛ baara kɛ ni fɛɛrɛ caman ye minnu bɛ fanga dɔgɔya ani fɛn minnu bɛ segin ka kɛ fɛn wɛrɛw ye. Kɔnpɔsitɛriw b’a ɲini ka gazi bɔlenw minɛ ani k’u mara walasa ka fɛnɲɛnamafagalanw bɔli dɔgɔya. U bɛ fanga sɔrɔyɔrɔ kura fana ɲini. O fɛɛrɛ ninnu bɛ dɛmɛ ka taa ɲɛ ka ɲɛsin dekarbonizasiyɔn ma ani nɛgɛ jɛman ma.

Kɔlɔsili: Nɛgɛ jɛman ni dekarbonisi siraw de ka kan walasa ka se net-zero laɲiniw ma. Nɛgɛso baara ka kan ka Changé joona walasa ka dɛmɛ don ka Pari bɛnkan ka laɲini dafa, n’o ye 1,5°C ye.

Sisan, nɛgɛ jɛlen nafa ka bon kosɛbɛ o baara in na. Kɔnpɔsitɛriw ka kan ka baara kɛ ni nɛgɛ jɛman ye walasa ka to barika la sugu la. U ka kan fana ka sariya kura labato ani ka baara kɛ ni dekarbonisi siraw ye. O kɛli bɛ diɲɛ dɛmɛ ka se ka laɲiniw sɔrɔ minnu tɛ zeru ye, ka siniɲɛsigi ɲuman jɔ.

Ɛndujamana, ASEAN ani Afiriki bɛ ka nɛgɛso baara caman Changé. Mara kelen-kelen bɛɛ jɔyɔrɔ kɛrɛnkɛrɛnnen bɛ o fɛn caman Changement (Yɛlɛma) in na.

• Nɛgɛso baarakɛlaw bɛ gɛlɛya kuraw sɔrɔ i n’a fɔ juruko farati ani mago bɛ fɛɛrɛ kuraw la.

• Investisseurs ka kan k’u janto sugu caman yeli la ani sariya kuraw la.

• Nɛgɛso baara bɛna yɔrɔ wɛrɛw dɛmɛ i n’a fɔ ɛntɛrinɛti ani fanga jɛlenw ka yiriwa.

I ka kan ka miiri o fɛn caman Changements bɛ se ka nɔ bila i ka jago la cogo min na ani i ka siniko labɛnw na.

Ɲininkaliw

Mun de b’a to nɛgɛ nafa ka bon suguw la minnu bɛ ka bonya?

I mago bɛ nɛgɛ la walasa ka siraw, bɔrɔw ani iziniw jɔ. Nɛgɛ bɛ i ka jamana dɛmɛ ka yiriwa. A bɛ baara ni jago kura dɛmɛ. Ni i ye boon kuraw ye, i bɛ nɛgɛ fanga ye.

Mun na Ɛndujamana, ASEAN ani Afiriki bɛ baara kɛ ni nɛgɛ caman ye sisan?

I b’a ye ko mɔgɔ caman bɛ ka taa dugubaw kɔnɔ. Gofɛrɛnamanw bɛ wari bɔ poroze kuraw la. Iziniw ni sow mago bɛ nɛgɛ la. O fɛn caman Changements (Yɛlɛma) bɛ dɔ fara nɛgɛ ɲinini kan san o san.

Gɛlɛya jumɛnw bɛ o mara ninnu kan nɛgɛ dilanni na?

I bɛ gɛlɛyaw sɔrɔ i n’a fɔ fɛnɲɛnamafagalanw dɛsɛ, sariyaw caman cili, ani musaka caman. Kɔnpɔsitɛriw fana ka kan ka baara kɛ ni fɛɛrɛ saniyalenw ye walasa ka sigida lakana.

Nɛgɛ jɛman bɛ sigida dɛmɛ cogo di?

Nɛgɛ jɛman bɛ fanga dɔgɔya, wa a bɛ fɛnɲɛnamafagalanw bɔli dɔgɔya. Aw bɛ dɛmɛ don ka waati jiginni kɛlɛ ni aw ye nɛgɛ jɛman sugandi. Kɔnpɔsitɛriw bɛ baara kɛ ni fɛɛrɛ kuraw ye walasa ka nɛgɛw kɛ saniyalen ye.